CP3 by Basketball Totaal

Flashback ….. Van militaire sportschool tot Nederlandse basketballbond

In deze flashback een terugblik op het ontstaan van het basketball in Nederland. In 1926 introduceerde de toenmalige kapitein W.P. Hubert van Bleijenburgh deze nieuwe sport op de  Militaire Sport- en Gymnastiekschool te Utrecht. Het was luitenant H. Th. Rooswinkel die wel wat zag in deze nieuwe sport. Rooswinkel haalde als algemeen sportleider van A.M.V.J.  de Engelsman Lew Lake van het Londens Y.M.C.A. in 1929 naar Amsterdam, om de korfballers van A.M.V.J. en later de andere korfbalclubs in deze sport te onderrichten. In korte tijd wist het basketball een vaste voet aan de grond te krijgen in Amsterdam en omgeving.

Hoe is het allemaal begonnen?

Dr. W.P. Hubert van Bleijenburgh (1881-1936) , die op de Amerikaanse universiteit van Springfield niet alleen promoveerde  op ‘A critical study of Swedish Gymnastics’ en zich daarmee ‘Master of Physical Education’ mocht noemen, kwam er tevens in aanraking met de basketballsport. In 1926 nam hij het daar in 1891 door James Naismith ontworpen basketballspel mee naar Nederland. Hij besloot – toen hij tot directeur van de Militaire Sport- en Gymnastiekschool te Utrecht werd benoemd – ook zijn leerlingen kennis met deze voor Nederland volkomen onbekende sport te laten maken.

Het werd geen ‘serieuze’ poging om basketball tot een nationale sport te maken. De officieren, die in Utrecht ‘cursus liepen’, beschouwden het in die jaren meer als een gezellig onderonsje. Behalve luitenant H. Th. Rooswinkel. Hij zag werkelijk toekomst voor basketball in Nederland.

Luitenant H. Th. Rooswinkel

Luitenant H. Th. Rooswinkel

 

Opdracht

Omstreeks 1928 wilde Rooswinkel de sport verder populariseren. Zijn benoeming tot algemeen sportleider van de A.M.V.J. (Algemene Maatschappij Voor Jongeren) was aanstaande en in dat verband pleegde Rooswinkel overleg met het AMVJ-bestuur of hij in Engeland niet eens wat meer van basketball mocht gaan opsteken. Rooswinkel kreeg de opdracht en vertrok richting Londen. Geruime tijd heeft hij in een Londens YMCA-gebouw het spel zien spelen zoals het gespeeld dient te worden. Later namen zijn assistent Dick Schmüll en sportleraar Joop van Driel zijn pionierswerk over.

Toen had basketball zich door de komst van de Engelse trainer Lew Lake al een vaste plaats veroverd in de Amsterdamse sportgemeenschap. Daarnaast hadden de ook in ons land woonachtige Amerikaanse Mormonen hun steentje bijgedragen aan het verspreiden van de basketballsport.

Helemaal links: Rooswinkel, de man die basketball in Nederland verder bracht. Zittend de spelers van het eerste uur van AMVJ

Helemaal links: Rooswinkel, de man die basketball in Nederland verder bracht. Zittend de spelers van het eerste uur van AMVJ, staand de mannen van de YMCA

Er kwamen naast A.M.V.J. meer verenigingen, zoals D.T.V. (De Tweede Vijf), Rohda en D.E.D. (De Eerste Drie). In 1933 vond de eerste – zij het nog zeer bescheiden – competitie plaats. Deze competities werden georganiseerd door de A.M.V.J. Daarnaast werden er regelmatig toernooien georganiseerd om de sport populairder te maken.

Van een “basketballbond” had men toen nog nimmer gehoord. Ook het toen gespeelde basketball had niet veel weg van de wijze zoals het heden ten dage wordt gespeeld. Het leek veel eerder op een voor zalen geschikt gemaakte partijtje korfbal.

Amsterdamse Basketball Commissie

A.M.V.J. en een aantal andere clubs besloten samen een soort van commissie in het leven te roepen om een competitie af te wikkelen. Op 9 november 1938 ging de eerste Amsterdamse competitie van start in de Apollohal, deze werd georganiseerd door de in het leven geroepen Amsterdamse Basketball Commissie.  D.E.D. werd de eerste kampioen van de nieuwe Amsterdamse basketball competitie.

Eerste basketballwedstrijd in Nederland (1930)

Eerste basketballwedstrijd in Nederland (1930)

Eindstand:
1. D.E.D. 14-27
2. Lakonians 14-23
3. D.V.D. 14-18
4. A.M.V.J. 14-14
5. Amsterdam Zuid 14-10
6. Mormons (Amerikaanse studenten) 14-9
7. Blauw Wit 14-6
8. D.T.V. 14-5

In september 1939 ondervond de commissie problemen om de wedstrijden te organiseren in de Apollohal. Niettegenstaande de grote moeilijkheden, waarmee de Basketball-commissie voor het begin van het nieuwe seizoen te kampen had, slaagde de commissie erin de competitie volledig te laten verspelen.  De Apollohal bleek voor de vorige competitie een zeer geschikte gelegenheid, een ruimte, waar men vijf velden kon uitleggen. Maar de Apollohal zou niet meer voor basketball beschikbaar zijn, in verband met een verbouwing voor het ijshockey. Daarom verplaatste de Basketballcommissie de competitie naar de grote zaal van het A.M.V.J–gebouw. D.E.D. en de Lakonians pakten de titels in 1940 en 1941.

1941: de wedstrijd tussen Lakonians en DVD II

1941: de wedstrijd tussen Lakonians en DVD II

Geslaagd

Het werd het begin van een geslaagde , georganiseerde ontwikkeling, die zich aanvankelijk nog steeds tot Amsterdam beperkte. De oorlogsjaren konden aan deze opgang niets veranderen. Er werd tot 1943 doorgespeeld. De eerste maanden na de oorlog brachten een verwarde situatie, die pas haar einde vond op 18 juni 1945. Op die dag vond de eerste jaarvergadering van de Amsterdamse Basketball Bond plaats en hernam het georganiseerde competitiebestel zijn oude gang. Omdat echter ook in andere delen van ons land de behoefte aan dergelijke competities begon te bestaan, werd in 1947 de Nederlandse Basketball Bond opgericht. Mede door georganiseerde kader-bijeenkomsten steeg het nog altijd vrij lage spelpeil binnen enkele jaren tot een dergelijk niveau, dat internationale wedstrijden mogelijk werden. Al bleven de uitslagen vooral in de eerste jaren van de oprichting bepaald bedroevend; de stijgende lijn zat erin!

Chronologisch Overzicht 1926-1947

1926: Hubert van Bleijenburgh introduceert het basketball op de Militaire Sport- en Gymnastiekschool te Utrecht

1928: H. Th. Rooswinkel wordt sportleider van het A.M.V.J. en laat Amsterdam kennis maken met het basketball

1929: De Engelsman Lew Lake komt een aantal weken naar Amsterdam om les te geven in het basketball

1930: Eerste ontmoeting tussen A.M.V.J. en Y.M.C.A. (Londen): 6-18. Spelers A.M.V.J.: Meyer, Gerth, Looyse, Madsen en Schots. Basketball wordt een nieuwe tak van sport bij A.M.V.J.

1931: A.M.V.J. gaat naar Engeland voor het spelen van een aantal oefenwedstrijden.

1932: Een korfbalselectie wint het eerste AMVJ-toernooi door in de finale K.V.D. met 22-8 opzij te zetten.

Het eerste “Internationale basketball toernooi” in Nederland, georganiseerd door A.M.V.J. en het Engelse Y.M.C.A. De eindstand werd: 1. Olympique Lille (Fra), 2. Centymca (Eng), 3. NL korfbalselectie, 4. Brussel (Bel) en 5. A.M.V.J.

Dhr. Dick Schmüll neemt het roer over van H. Th. Rooswinkel als sportleider van het A.M.V.J. en probeert de basketballsport verder te populariseren via propaganda-wedstrijden, toernooien en de welbekende FAMOS sportevenememten.

1936: Het tweede ‘Internationale basketball toernooi’, wederom georganiseerd door A.M.V.J. De eindstand: 1. Brussel AC (Bel), 2. A.M.V.J., 3. Utah University (USA), 4. A.M.V.J. II, 5. NL Korfbal selectie, 6. K.V.D.

1938: Oprichting van de Amsterdamse basketball commissie (onder leiding van Dick Schmüll), welke de eerste Amsterdamse competitie organiseert. D.E.D. wint het eerste kampioenschap.

1945: Oprichting van de Amsterdamse Basketball Bond (ABB) onder leiding van Dick Schmüll.

1945: Eerste basketballwedstrijd na de bevrijding op ‘gras’, daar er geen accommodatie beschikbaar was: D.E.D. – Canadian Five 40-21.

In Rotterdam groeit de belangstelling voor de sport, dankzij de Amerikanen en de Canadezen.

1946: Deelname van het Nederlands basketball team aan het Europees Kampioenschap te Zwitserland.

1947: Oprichting van de Nederlandse Basketball Bond (NBB). Dick Schmüll werd als eerste voorzitter gekozen.

D.E.D. wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een Internationaal toernooi te Nice, welke een voorloper is van de latere Europa Cup’s.

Bronnen: Algemeen Handelsblad, Dagblad De Telegraaf, Dagblad De Waarheid en de Tribune (Soc. Dem. Weekblad)

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.